Elementem budowania relacji jest empatia polegająca na rozpoznawaniu i rozumieniu sytuacji innych osób (empatia poznawcza) lub zauważaniu ich stanów emocjonalnych, dostrajaniu się do nich i odpowiednia reakcja (empatyczna troska, empatia współczująca). Rozumienie perspektywy innych ludzi odgrywa ważną rolę w poprawie własnego dobrostanu (Choi&inni, 2016). Zrozumienie emocji partnera/ki pogłębia intymność, zwiększa satysfakcję w związku i jest kluczowe w rozwiązywaniu konfliktów (Block-Lerner&inni, 2007). Pracownicy, którzy mają empatycznych menedżerów chorują rzadziej i są szczęśliwsi (Scotta&inni, 2010).
Warto pamiętać, że empatia emocjonalna– doświadczanie tych samych emocji i doznań, co inna osoba (zarażanie emocjami) – nie przynosi dobrych skutków ani jednej ani drugiej osobie. Jednym ze skutecznych sposobów na rozwinięcie empatii jest aktywne słuchanie (inne to: budowanie samoświadomości, zawieszanie ocen, medytacja miłującej dobroci loving kindness, szukanie punktów wspólnych, badanie świata wyobrażonego, wchodzenie w role). Ta umiejętność polega na wykorzystaniu różnych technik, które na pierwszy rzut oka nie są kojarzone ze słuchaniem np. zadawanie pytań.
Postępowanie: Jak nauczyć się słuchać aktywnie?
- Zidentyfikuj sytuację i osobę w przypadku których chcesz zastosować aktywne słuchanie lub zaproś kolegę/koleżankę, przyjaciela/przyjaciółkę, partnera/partnerkę do opowiedzenia Tobie ważnej dla nich historii. Wyjaśnij im, że chcesz przećwiczyć aktywne słuchanie. Możesz nawet zaproponować wzajemne ćwiczenie tej umiejętności (wyjaśnij, po co to chcesz zrobić).
- Zaplanuj spokojny czas na przyjrzenie się tej sytuacji lub zaplanujcie taki spokojny czas na wspólne ćwiczenie.
- Podczas analizowania sytuacji lub słuchania bądź aktywna, to znaczy:
Zadawaj pytania o fakty, myśli, emocje, wartości, np. Gdzie wówczas byłeś/łaś? Jakie myśli pojawiały się w głowie? Co wtedy czułaś/eś? Co było dla Ciebie wtedy ważne?
Doceniaj swojego rozmówcę (lub jeśli analizujesz sytuację samodzielnie, doceniaj siebie), np. „Zrobienie tego wymagało od Ciebie dużo odwagi” albo „Realizacja tego projektu pokazała, że jesteś bardzo konsekwentna” albo „Widać, że dotrzymujesz danego słowa. Można na Tobie polegać”
Zauważaj uczucia swojego rozmówcy (lub swoje), np. „Jesteś bardzo radosna/y, kiedy o tym opowiadasz”, „Wydajesz się być teraz smutna/y”, „Widzę, że Cię to zezłościło”.
Parafrazuj, czyli powiedz to, co zrozumiałaś z wypowiedzi rozmówcy np. „Czy dobrze rozumiem, że…“ „Z tego co mówisz wynika, że…” „Czy chodzi ci o to, że…” „Rozumiem, że…”
- Unikaj czekania na swoją kolej, dzielenia się swoim doświadczeniem (licytowania się) lub dawania rad.
Wnioski
- Przyjrzyj się temu jak aktywne słuchanie wpływa na Ciebie, na relację, zapytaj o wrażenia swojego rozmówcę.
- Jakie wnioski wyciągasz z tego zadania?
- I jak chcesz je zastosować?Praktykuj aktywne słuchanie w różnych sytuacjach, budując swoje relacje i dzięki temu poczucie szczęścia.
