Empatia to świadomość uczuć, potrzeb i trosk innych istot (Daniel Goleman). To słowo dość często używane, lecz nie zawsze adekwatnie. Naukowcy rozróżniają kilka jej rodzajów. Empatia poznawcza (przyjmowanie perspektywy innych) to umiejętność rozpoznawania i rozumienia sytuacji innych ludzi. Empatia współczująca, inaczej empatyczna troska uwzględnia rozpoznawanie stanów emocjonalnych osób, a także zdolność dostrajania się do nich i odpowiednią reakcję (sympatię lub współczucie). Empatia emocjonalna, którą można nazwać też osobistym cierpieniem, polega na doświadczaniu tych samych emocji i doznań, co inna osoba (zarażanie emocjami). Rodzajem empatii są też fantazje na swój temat, wyobrażanie sobie siebie w fikcyjnych sytuacjach. (www.cultureofempathy.com, Mark Davis, Eckerd College, Florida, USA).
Badania pokazują, że empatia ma korzystny wpływ na relacje i poczucie szcześcia. Rozumienie perspektywy innych ludzi – co stanowi poznawczy element empatii – odgrywa ważną rolę w poprawie własnego psychicznego dobrostanu (Damee Choi &inni, 2016). Zrozumienie emocji partnera/ki pogłębia intymność, zwiększa satysfakcję w związku i jest kluczowe w rozwiązywaniu konfliktów (Block-Lerner J. & inni, 2007). Pracownicy, którzy mają empatycznych menedżerów chorują rzadziej i są szczęśliwsi (Scotta, B.A.&inni, 2010). Wśród dzieci empatia zmniejsza prześladowania i agresję, wspiera życzliwość i integrację (Mary Gordon, Roots of Empathy). Empatia w stosunku do innej osoby zwiększa szanse na udzielenie jej pomocy (Daniel Batson). Empatyczna troska sprawia, że ludzie są bardziej skłonni do udzielenia pomocy, lepiej zarządzają własnymi emocjami i lepiej funkcjonują w życiu niż ludzie doświadczający osobistego cierpienia (Batson& Eisenberg).
Najwięcej korzyści dla wszystkich płynie z kultywowania empatycznej troski (empatii współczującej), która oprócz zauwazenia i zrozumienia sytuacji innych obejmuje też odpowiednią reakcję, działanie, zachowanie. Najmniej korzyści obie osoby odnoszą w przypadku empatii emocjonalnej, gdzie mamy jedynie do czynienia z „zarażaniem” emocjami (np. smutkiem, żalem). Empatia jest naszą ludzką kompetencją i możemy ją rozwijać na wiele różnych sposobów.
Postępowanie: rozwijaj empatię
Z poniższej listy wybierz jeden sposób na rozwijanie empatii. Przez co najmniej tydzień stosuj go, a w kolejnym tygodniu wybierz inny sposób. Obserwuj skutki.
- Rozwijanie samoświadomości – zauważaj i nazywaj własne emocje w różnych sytuacjach (np. rozczarowanie, radość, smutek, euphoria), bądź świadoma ich odczuwania na poziomie ciała (np. spocone dłonie, gorąco w klatce piersiowej, ciśnienie w głowie). Rozpozanawanie I nazywanie własnych emocji pomaga zauważać I nazywać emocje innych osób.
- Zawieszanie ocen – powstrzymaj się przed oceną, że ktoś jest głupi lub mądry, mało lub super inteligentny, wiarygodny lub nie godny zaufania, beznadziejny lub fajny. Zamiast tego, obserwuj uważnie bez oceniania.
- Aktywne słuchanie – czytaj więcej
- Medytowanie, a szczególnie medytacja miłującej życzliwości loving kindness – medytuj.
- Zauważanie człowieka nie “etykiety” – mamy tendencję do etykietowania ludzi, np. bezdomny, leń, dobry pracownik, porządny przełożony. Te etykiety wiążą się zazwyczaj z adekwatną do nich naszą postawą i zachowaniem wobec tych osób. Nie zawsze jednak nasze zachowanie wówczas jest dostosowane do konkretnej sytuacji i osoby. Zauważenie człowieka za etykietą pozwala reagować bardziej adekwatnie i po ludzku.
- Szukanie tego, co wspólne – zamiast skupiać się na tym, co nas różni; znajdźmy I zauważmy to, co mamy wspólne; zauważenie tego, co wspólne pozwala nawiazać relacje I z tej perspektywy, z szacunkiem patrzeć na różnice.
- Studiowanie wyrazu twarzy.
- Badanie świata wyobrażonego (książki, filmy).
- Wchodzenie w różne role.
Wnioski
- Zauważ jak rozwijanie empatii wpływa na Twoje poczucie szczęścia.
- Jakie wnioski wyciągasz z tego zadania? I jak chcesz je zastosować?
- Praktykuj empatię w różnych sytuacjach, budując swoje relacje i dzięki temu poczucie szczęścia.
Źródło: opracowanie własne na podstawie m.in http://greatergood.berkeley.edu
Więcej na temat relacji z innymi znajdziesz w ebooku pt. Relacje, a więcej o relacji ze sobą w ebooku pt. Autorelacja
