Jeśli szukamy wybaczenia najlepszym sposobem na jego uzyskanie jest przeproszenie, bowiem oba te akty są ze sobą ściśle związane. Sposobów na powiedzenie przepraszam jest wiele. Niektóre przeprosiny zachęcają do wybaczenia krzywdy, inne wręcz przeciwnie.
Aby przeprosiny były efektywne muszą adresować co najmniej jedną z siedmiu psychologicznych potrzeb pokrzywdzonego. Pierwsza to odzyskanie godności. Druga to potwierdzenie, że obie strony podzielają wspólne wartości i zgadzają się, że wyrządzona krzywda była błędem. Trzecia to potwierdzenie, że ofiara nie jest winna doznanej krzywdy. Czwarta to zapewnienie, że pokrzywdzona/y może czuć się bezpiecznie, bo sytuacja się nie powtórzy. Piąta to naprawcza sprawiedliwość, kiedy pokrzywdzony widzi, że sprawca w jakiś sposób cierpi na skutek wyrządzonej mu wcześniej krzywdy. Szósta to odszkodowanie, kiedy pokrzywdzony uzyskuje rekompensatę za doznaną krzywdę. Siódma to dialog, pozwalający sprawcy wyrazić swoje uczucia wobec pokrzywdzonego i żal z powodu jego strat.
Aaron Lazare ekspert przepraszania rekomenduje 4 elementy składowe efektywnego przepraszania. Warto je wypróbować!
Postępowanie: naucz się przepraszać
- Przez chwilę zastanów się nad sytuacjami z Twoim udziałem, w których druga strona poczuła się skrzywdzona, a Ty poczułaś, że wolałabyś zachować się inaczej, czujesz, że chciałabyś przeprosić za swoje zachowanie. Wybierz jedną taką sytuację i posługując się poniższymi punktami ustal, co chcesz powiedzieć w ramach przeprosin, aby uzyskać wybaczenie.
- Uznaj, że miało miejsce wyrządzenie krzywdy – jasne stwierdzenie, kto jest sprawcą (lub jego przedstawicielem), a kto pokrzywdzonym oraz jasne, całkowite i wyraźne uznanie krzywdy przez sprawcę.
Uwaga na możliwe pułapki:
– bez niejasności wyrażanych np. poprzez stwierdzenie „przepraszam, za cokolwiek tam zrobiłam”;
– bez dystansowania się od zdarzenia, bycia pasywnym np. poprzez stwierdzenie „błędy się zdarzają”;
– bez stawiania warunków przeprosin np. poprzez stwierdzenie „jeśli błąd został popełniony”;
– bez poddawania w wątpliwość poczucia krzywdy ofiary lub minimalizowania tej krzywdy np. poprzez stwierdzenia „w stopniu w jakim czujesz się urażona/y” albo „odpowiadam za to tylko w części”;
– użycie emocjonalnego „przepraszam” bez uznania własnej odpowiedzialności;
– skierowanie przeprosin do niewłaściwej osoby;
– przeprosiny nie za to, co tego wymaga. - Wyjaśniaj, w sposób, który pokaże, że wyrządzona krzywda nie była ani celowa, intencjonalna ani osobista i że jest mało prawdopodobne, że powtórzy się w przyszłości.
Uwaga na możliwe pułapki:
nieprawdziwe lub zdawkowe wyjaśnienia np. poprzez stwierdzenia „nie wiem, co mnie podkusiło”, „puściły mi nerwy”, „nie pomyślałem”, „to był impuls”. - Pokaż żal, wstyd, pokorę, co wzmocni i uwiarygodni przekaz werbalny oraz pokaże, że jako sprawca rzeczywiście uznajesz krzywdę i cierpienie ofiary. Takie nastawienie pomaga uwierzyć pokrzywdzonemu, że podobne wydarzenie nie powtórzy się w przyszłości m.in. dlatego, że sprawca uznaje, że powinien sobie wcześniej zdać sprawę z możliwych konsekwencji swoich czynów.
- Uczyń zadość w sposób realny lub symboliczny za wyrządzoną krzywdę. Jeśli krzywda spowodowała uszkodzenie lub utratę wartościowego przedmiotu, zadośćuczynieniem może być jego naprawa lub odtworzenie, odkupienie.
Jeśli krzywda dotyczy czegoś niewymiernego, symbolicznego lub nieodwracalnego – od zniewagi lub poniżenia do poważnych obrażeń lub nieodwracalnej straty – zadośćuczynienie może obejmować dar, oddanie honorów, finansową rekompensatę, zobowiązanie do osobistej zmiany lub wymierną karę dla winnego - Kiedy już zauważysz, że jesteś gotowy, zaplanuj odpowiedni moment na przeproszenie.
Nie w korytarzu, nie z zaskoczenia, nie mimochodem, nie przy okazji!
Wnioski
- Zauważ jak przejście i zastosowanie 4 elementów efektywnych przeprosin wpłynęło na Ciebie i na Twoje poczucie szczęścia.
- Jakie wnioski wyciągasz z tego zadania? I jak chcesz je zastosować?
- Pamiętaj o tym efektywnym sposobie przepraszania i korzystaj z niego szukając wybaczenia.
